Όσοι υποφέρουν από εποχικές αλλεργίες ξέρουν τι σημαίνει κάθε χρόνο τέτοια εποχή να ζουν διαρκώς με ένα μαντηλάκι στο χέρι, αντισταμινικά και εισπνεόμενα για να ανακουφιστούν. Τα νέα όμως από το περιβάλλον και τους ειδικούς δεν είναι ευχάριστα.
Οι αλλεργικοί άνθρωποι θα έρχονται πλέον αντιμέτωποι με περισσότερη γύρη για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα λόγω της κλιματικής αλλαγής. Ταυτόχρονα, η υπερθέρμανση του πλανήτη προκαλεί ανησυχητικά και ακραία φαινόμενα αλλεργιών, σύμφωνα με ειδικούς.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Μελβούρνης, τον Νοέμβριο του 2016. Οι γραμμές έκτακτης ανάγκης κατέρρευσαν από κλήσεις, τα νοσοκομεία γέμισαν με ανθρώπους που δυσκολεύονταν να αναπνεύσουν, τα ασθενοφόρα δεν επαρκούσαν και τα επείγοντα περιστατικά αναπνευστικών προβλημάτων πολλαπλασιάστηκαν. Οι άνθρωποι μπορούσαν να δουν την καταιγίδα, αλλά δεν μπορούσαν να δουν τι συνέβαινε στο εσωτερικό της. Τρισεκατομμύρια σωματίδια γύρης, που είχαν αναρροφηθεί στα σύννεφα καθώς σχηματιζόταν η καταιγίδα, διασπώνταν από τη βροχή, τις αστραπές και την υγρασία σε ολοένα μικρότερα θραύσματα και στη συνέχεια επέστρεφαν στη Γη, όπου τα εισέπνεαν οι άνθρωποι.
Συνολικά, 10 άνθρωποι πέθαναν, ανάμεσά τους μια 20χρονη φοιτήτρια Νομικής που κατέληξε στην αυλή του σπιτιού της, περιμένοντας ασθενοφόρο, ενώ η οικογένειά της προσπαθούσε να την επαναφέρει. Ένας επιζών περιέγραψε πώς ανέπνεε κανονικά και, μέσα σε 30 λεπτά, βρέθηκε να λαχανιάζει για αέρα. «Ήταν τρελό», είπε στους δημοσιογράφους από το κρεβάτι του νοσοκομείου.
Ο Πολ Μπεγκς, επιστήμονας περιβαλλοντικής υγείας και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Macquarie στο Σίδνεϊ της Αυστραλίας, μίλησε στο BBC για το περιστατικό. «Ήταν ένα απολύτως τεράστιο γεγονός. Πρωτοφανές. Καταστροφικό», λέει. «Οι άνθρωποι στη Μελβούρνη, οι γιατροί και οι νοσηλευτές και οι άνθρωποι στα φαρμακεία – όλοι δεν ήξεραν τι συνέβαινε».
Παναθηναϊκός: Τι σημαίνει για τους «πράσινους» η νίκη της Ζάλγκιρις επί της Παρί
Σύντομα έγινε σαφές ότι επρόκειτο για μια τεράστια περίπτωση «ασθματικής κρίσης καταιγίδας» (thunderstorm asthma), η οποία συμβαίνει όταν ορισμένοι τύποι καταιγίδων διασπούν τα σωματίδια γύρης στον αέρα, απελευθερώνοντας πρωτεΐνες και “καταιονίζοντάς” τες στους ανυποψίαστους ανθρώπους από κάτω. Οι ευρέως διασκορπισμένες αυτές πρωτεΐνες μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις σε ορισμένους ανθρώπους – ακόμη και σε όσους δεν ήταν προηγουμένως ασθματικοί.
Η κλιματική αλλαγή αλλάζει δραματικά την εξέλιξη των αλλεργιών
Τα επεισόδια κρίσης άσθματος από καταιγίδα (Thunderstorm asthma), αποτελούν ένα ακραίο παράδειγμα του πώς η γύρη από τα φυτά και οι αλλεργίες που προκαλούνται, μεταβάλλονται δραματικά λόγω της κλιματικής αλλαγής. Καθώς οι θερμοκρασίες αυξάνονται, σε πολλές περιοχές, ιδίως στις ΗΠΑ, Ευρώπη και Αυστραλία, παρατηρείται ότι οι εποχικές αλλεργίες επηρεάζουν όλο και μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων, για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα κάθε χρόνο και με πιο έντονα συμπτώματα, σύμφωνα με επιστήμονες.
Η γύρη από μόνη της είναι ένα απαραίτητο στοιχείο του κόσμου μας και βρίσκεται παντού. Αυτά τα μικροσκοπικά σωματίδια μεταφέρονται μεταξύ των φυτών, επιτρέποντάς τους να αναπαράγονται. Ενώ ορισμένα φυτά διασπείρουν τη γύρη τους με τη βοήθεια εντόμων, άλλα βασίζονται στον άνεμο, στέλνοντας μεγάλες ποσότητες από αυτή την ουσία, που έχει τη μορφή σκόνης, στην ατμόσφαιρα. Πολλά δέντρα και είδη ζιζανίων στηρίζονται στη διασπορά μέσω του ανέμου για τη γύρη τους. Αυτά είναι και τα είδη που είναι ιδιαίτερα πιθανό να προκαλέσουν εποχικές αλλεργίες ή αλλεργική ρινίτιδα.
Αυτό συμβαίνει όταν το ανοσοποιητικό μας σύστημα αναγνωρίζει λανθασμένα τη γύρη ως επιβλαβή ουσία, ενεργοποιώντας μια αντίδραση που συνήθως προορίζεται για παθογόνα βακτήρια ή ιούς. Συχνά συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν καταρροή, φαγούρα στα μάτια και έντονο φτέρνισμα. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι εποχικές αλλεργίες μπορούν να προκαλέσουν δυσκολίες στην αναπνοή, κυρίως όταν η φλεγμονή στους αεραγωγούς οδηγεί σε πρήξιμο, δυσκολεύοντας την επαρκή εισροή αέρα στους πνεύμονες.
«Γνωρίζουμε ότι η κλιματική αλλαγή οδηγεί σε μεγαλύτερες ποσότητες γύρης στην ατμόσφαιρα», λένε οι επιστήμονες. «Αλλάζει την εποχικότητα της γύρης. Αλλάζει τους τύπους γύρης στους οποίους είμαστε εκτεθειμένοι».
Ευτυχώς, τα επεισόδια κρίσης άσθματος από καταιγίδες παραμένουν σπάνια. Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή αυξάνει και με άλλους τρόπους τον κίνδυνο έκθεσης των ανθρώπων στη γύρη.
Για παράδειγμα, οι αυξανόμενες θερμοκρασίες σημαίνουν ότι οι περίοδοι γύρης, όταν δηλαδή τα φυτά απελευθερώνουν γύρη, συνήθως την άνοιξη και το καλοκαίρι, ξεκινούν νωρίτερα και διαρκούν περισσότερο, σύμφωνα με την Έλεν Φουέρτες, επιστήμονα δημόσιας υγείας στο Εθνικό Ινστιτούτο Καρδιάς και Πνευμόνων του Imperial College στο Ηνωμένο Βασίλειο που επίσης μίλησε στο BBC. «Οι άνθρωποι θα εμφανίζουν συμπτώματα νωρίτερα μέσα στο έτος και για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα», λέει.
Δεν είναι μόνο ότι οι άνθρωποι εκτίθενται σε αλλεργιογόνα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Είναι επίσης ότι η ποσότητα των αλλεργιογόνων στον αέρα αυξάνεται σε πολλές περιοχές του κόσμου. Αυτό συμβαίνει εν μέρει επειδή τα επίπεδα του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα αυξάνονται, λόγω εκπομπών από ανθρώπινες δραστηριότητες. Επίσης, πολλά από τα φυτά που προκαλούν τα περισσότερα προβλήματα σε όσους πάσχουν από αλλεργική ρινίτιδα ευδοκιμούν με τη βοήθεια του διοξειδίου του άνθρακα.
Επομένως, τι μπορούμε να κάνουμε;
Η μείωση των εκπομπών άνθρακα θα βοηθούσε να αποφευχθούν ορισμένες από τις χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ενώ και άλλες στρατηγικές θα μπορούσαν να μετριάσουν το πρόβλημα.
Υπάρχουν επίσης λύσεις που σχετίζονται με τον πιο έξυπνο σχεδιασμό των πόλεων. «Σίγουρα πρέπει να πρασινίσουμε τις πόλεις μας», λένε οι ειδικοί «αλλά πρέπει να το κάνουμε με προσοχή». Για παράδειγμα, η φύτευση εξωτικών φυτών μπορεί να προκαλέσει νέες αλλεργίες.
Οι επιστήμονες τονίζουν επίσης ότι είναι σημαντική η παρακολούθηση και η πρόβλεψη των επιπέδων γύρης. «Πρέπει να γνωρίζουμε τι αναπνέουμε. Αυτό είναι κάτι θεμελιώδες για την υγεία μας», λέει ο Μπεγκς, επισημαίνοντας ότι ενώ οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν δεδομένο πως μπορούν να έχουν αξιόπιστες, σε πραγματικό χρόνο πληροφορίες για μετρήσεις όπως η θερμοκρασία ή οι βροχοπτώσεις στην περιοχή τους, σχετικά λίγοι μπορούν να πουν το ίδιο για τα αλλεργιογόνα που αιωρούνται στον αέρα.
Συνολικά, όπως λένε οι ειδικοί, τα επιστημονικά δεδομένα είναι σαφή. Χωρίς συγκεκριμένη και συντονισμένη δράση, η κλιματική αλλαγή θα συνεχίσει να επιδεινώνει τον αλλεργικό πυρετό σε πολλές περιοχές του κόσμου. Αυτό μπορεί να περιλαμβάνει πιο δραματικά και θανατηφόρα γεγονότα, όπως το άσθμα που σχετίζεται με καταιγίδες. Μπορεί όμως επίσης να σημαίνει περισσότερους ανθρώπους με συνάχι και ταλαιπωρία, για μεγαλύτερη χρονική περίοδο κάθε χρόνο.
