Καταστροφικές πυρκαγιές έπληξαν περιοχές της Αττικής και της Βοιωτίας, όπως τα Βίλια, τον Κιθαιρώνα και το Πόρτο Γερμενό.
Οι μεγάλες φωτιές ανέδειξαν εκ νέου τις χρόνιες αδυναμίες του κρατικού μηχανισμού και έφεραν ξανά στο προσκήνιο τις ευθύνες για την πρόληψη και την ασφάλεια. Οι ειδικοί κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου μετά τις μεγάλες φωτιές.
Ο πρόεδρος του Πανελλήνιου Σωματείου Συμβασιούχων Πυροσβεστών, κ. Παπαντώνης μίλησε για την δραματική κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι πυροσβέστες στο πεδίο, ενώ παράλληλα ανέδειξε τα διαχρονικά και δομικά προβλήματα του κρατικού μηχανισμού όσον αφορά στην πρόληψη και στην κατάσβεση των δασικών πυρκαγιών.
Παπαντώνης: «Από το 1998 που πήρε την πυρόσβεση η Πυροσβεστική, τελείωσε το Δασαρχείο, οι αντιπυρικές ζώνες, οι δασεργάτες,»
«Ό,τι φτάνει σε χωράφι και παραλία, κάποια στιγμή σταματάει. Ή έχει κάψει ό,τι είναι να κάψει. Προσπαθούν να σώσουν το μέτωπο από την περιοχή των Βιλίων που, το πευκόφυτο, έχει πιάσει και τον Κιθαιρώνα. Για μας είναι πολύ δύσκολο γιατί έχουν σωθεί από άλλες φωτιές οι ίδιες πυρκαγιές, γιατί συνήθως μας έρχονται από τη Βοιωτία οι φωτιές, μέχρι τώρα που υπήρχε αυτό που, η καύσιμη ύλη και τα πεύκα. Παρόμοια φωτιά είχε έρθει από τα Βίλια το 2009. Την είχαμε πιάσει στα Προσήλια σε εκείνο το σημείο με τη διοίκηση Ελευσίνας, την είχαμε κόψει. Το θέμα είναι ότι θα πρέπει η πολιτεία κάποια στιγμή, γιατί εμείς έχουμε μνήμη και βλέπουμε και τα γεγονότα να επαναλαμβάνονται και δεν αλλάζει τίποτα. Το Ρέθυμνο είχαμε τις δύο νεκρούς συναδέλφους. Αν γυρίσετε πίσω στα γεγονότα, θα δείτε το 2007, την ίδια χρονική διάρκεια είχαμε πάλι Ρέθυμνο και στη Λακωνία πάλι νεκρό. Δηλαδή, κάποια πράγματα ξέρεις ότι θα έχεις βοριάδες, ξέρεις ότι θα έχεις μελτέμια, ξέρεις ότι θα έχεις, θα έρθει πριν τον Αύγουστο βοριάδες, ξέρεις ότι ο βοριάς θα σου ‘ρθει από τη Βοιωτία προς τα εδώ, άρα πρέπει να έχεις κάνει ζώνες, πρέπει να έχεις ανοιχτούς δασικούς δρόμους. Αυτά έχουν τελειώσει», , υπογράμμισε ο κ. Κώστας Παπαντώνης.
Και συνέχισε: «Από το 1998 που πήρε την πυρόσβεση η Πυροσβεστική, τελείωσε το Δασαρχείο, τελείωσαν οι αντιπυρικές ζώνες, τελείωσαν οι δασεργάτες, γιατί το έχουμε πει 1 εκατομμύριο φορές, δεκαετίες το λέμε στους πολιτικούς, δεν καταλαβαίνουν τίποτα. Το δασαρχείο όταν προσλάμβανε, έλεγε “τι θέλω αυτή τη στιγμή, από ποιους πυρόσβεση για το καλοκαίρι; Ωραία. Θα πάρω δασεργάτη. Δουλεύει στην περιοχή, την ξέρει, την Κινέτα, παράδειγμα. Θα πάρω μελισσοκόμο. Έχει τα μελίσσια στην Κινέτα, έχει το σπίτι του, είναι όλο το 24ωρο εκεί, το ξέρει. Θα πάρω κτηνοτρόφο, θα πάρω γεωργό, ντόπιους”. Έχει καταργηθεί η εντοπιότητα στην Πυροσβεστική. Πέρυσι δούλευε συνάδελφος από τη Φλώρινα στα Μέγαρα. Λοιπόν, θα πρέπει να κάνουν μία εξαίρεση στην εντοπιότητα, να απασχολείται ο κόσμος αυτός και ο κόσμος του βουνού. Το αν έχω εγώ πανεπιστήμιο και είμαι στο πανεπιστήμιο, τι σχέση έχω με τον άλλον που είναι κάθε μέρα στο μέρος, ξέρει τους δρόμους, ξέρει πότε έχουν τα νεροφαγώματα, ξέρουν το χειμώνα τι γίνεται. Αυτά το δασαρχείο σιγά-σιγά έχει διαμελιστεί, έχουν κοπεί οι πιστώσεις εδώ και 20 χρόνια, οπότε δεν υπάρχει σημείο. Και εδώ έρχεται και η αντίφαση, να με συγχωρέσετε, ότι μπαίνοντας να μπει ο πυροσβέστης με τα μηχανήματα ή να μπούνε να σβήσουν φωτιές, έχουμε πρόβλημα με το δασαρχείο, με τις αντιπυρικές, με τα με τα δέντρα. Πώς θα τα κόψεις; Πρέπει να ελεγχθούν, δεν μπορούν να περάσουν, πρέπει να περάσουν, πρέπει να πάρουν το ΟΚ από το δασαρχείο. Είναι μια αντίφαση».
Μαρακάκης: «Οι οικογένειές των θυμάτων πρέπει να αποζημιωθούν χωρίς να χρειάζεται να προσφύγουν στα δικαστήρια»
Ο δικηγόρος Γιάννης Μαρακάκης επεσήμανε τη “θλιβερή” συχνότητα τέτοιων αεροπορικών δυστυχημάτων στη χώρα και άσκησε έντονη κριτική για την έλλειψη απόδοσης ποινικών ευθυνών και την παράκαμψη των πρωτοκόλλων ασφαλείας, σημειώνοντας τεχνικές ελλείψεις όπως η απουσία ραντάρ συντονισμού μεταξύ των ελικοπτέρων.
«Έχουμε μία παγκόσμια πρωτοτυπία. Δηλαδή, κατά μέσο όρο κάθε δύο χρόνια, χάνεται κάποιος άνθρωπος με πτητικό μέσο, ο οποίος… οι περισσότεροι εξ αυτών έχουν πολύ σοβαρή εμπειρία και διαδρομή πριν πέσουν στο πεδίο. Και αυτό είναι κάτι το οποίο πρέπει να μας προβληματίσει πάρα πολύ, διότι δείχνει, και θεωρώ ότι θα διαφανεί και υπηρεσιακά και μέσω της ΕΔΕ, αλλά πιθανότατα και θα ήθελα να δω και υπευθύνους σε ποινικά δικαστήρια, διότι έχουμε μία αλλεργία σε ό,τι αφορά αυτές τις περιπτώσεις. Θέλω να σας πω ότι και σε προηγούμενες πτώσεις ελικοπτέρων ή δυστυχήματα που είχαμε με πτητικά μέσα, δυστυχώς δεν οδηγήθηκαν στη δικαιοσύνη αυτοί που θα έπρεπε. Και υπήρξε μία διακριτική και βελούδινη κάλυψη. Θέλω να σας πω λοιπόν ότι το γεγονός ότι χάνονται άνθρωποι οι οποίοι βρίσκονται στο πεδίο και στο καθήκον με τέτοιο τρόπο, ότι χάνονται με τέτοιο τρόπο, το οποίο δείχνει μία επιπόλαιη είτε προετοιμασία είτε διαχείριση τους υπευθύνους, τους συντονιστές που βρίσκονται είτε στο έδαφος είτε έπρεπε να βρίσκονται σε άλλο ελικόπτερο, θα πρέπει επιτέλους να επιβληθεί το πρωτόκολλο που προβλέπεται για αυτές τις περιπτώσεις. Το ελικόπτερο το οποίο μπήκε εμβόλιμο δεν βρισκόταν στο rotation με τα προηγούμενα τα οποία συμμετείχαν στην πυρόσβεση. Δεν υπάρχουν τα ίδια ραντάρ για τα ελικόπτερα όπως συμβαίνει με τα αεροπλάνα. Δεν έβλεπε το ένα το άλλο. Είναι αδιανόητο το 2023 να «κουτουλάνε» μεταξύ τους ελικόπτερα, να αγγίζουν το ένα το άλλο με εμπειρότατα στελέχη μέσα και να θρηνούμε θύματα. Και ήμαστε και τυχεροί που είχε εμπειρία ο άλλος πιλότος και το προσγείωσε», είπε αρχικά.
Για τις οικογένειες των θυμάτων: «Είναι αδιανόητο να χρειάζεται οι οικογένειες αυτές να προσφεύγουν στα διοικητικά δικαστήρια σε πρώτο, σε δεύτερο, πολλές φορές σε πρώτο και σε δεύτερο βαθμό, πολλές φορές και να πρέπει να πηγαίνουν και στο ΣτΕ. Θυμίζω την υπόθεση του Σινούκ. Η υπόθεση του Σινούκ, το οποίο έπεσε το Σεπτέμβριο του 2004, κατέστη αμετάκλητη μετά από 20 χρόνια. Πρόπερσι. Μετά από 20 χρόνια. Οι μισοί εκ των δικαιούχων είχανε φύγει από τη ζωή μέσα σε αυτές τις δύο δεκαετίες. Έχουμε παγκόσμια πρωτοτυπία σε αυτό. Έχω επανειλημμένα μιλήσει με τους αρμόδιους υπουργούς λέγοντας ότι πρέπει οριζοντίως να αποζημιώνονται, είναι ξεκάθαρο τι συνέβη εδώ. Οι άνθρωποι έπεσαν στο καθήκον. Δεν υπήρχε ούτε δολιοφθορά ούτε κάποιος τους είχε στοχοποιήσει για να τους σκοτώσει. Έπεσαν εν ώρα καθήκοντος. Το αν υπάρχουν ευθύνες και άλλων ανθρώπων είτε στο πεδίο είτε υπηρεσιακά αλλού θα κριθεί, αλλά οι οικογένειές τους πρέπει να αποζημιωθούν χωρίς να χρειάζεται να προσφύγουν στα δικαστήρια».
Συνολάκης: «Μετά το 112 σταματήσαμε να μαθαίνουμε από τα «παθήματά» μας»
Στη συνέχεια, ο καθηγητής Φυσικών Καταστροφών κ. Συνολάκης έθεσε τις προτεραιότητες για την επόμενη μέρα των πυρκαγιών, εστιάζοντας στην άμεση ανακούφιση των πληγέντων, την πρόληψη των επακόλουθων πλημμυρών και, κυρίως, στη λεπτομερή επιστημονική αποτίμηση των επιχειρήσεων.
«Η άμεση επόμενη μέρα θα είναι προφανώς η άμεση αποκατάσταση των πληγέντων και για να γίνει η καταγραφή των ζημιών, ώστε να αρχίσουνε να προχωρήσουνε με τη ζωή τους όσο μπορούνε, όσο το δυνατόν πιο γρήγορα. Το δεύτερο κομμάτι, που είναι πάρα πολύ σημαντικό και το οποίο δυστυχώς δεν γίνεται με τον τρόπο με τον οποίον γίνεται στην Καλιφόρνια και αλλού, είναι να γίνει αποτίμηση του τι έγινε. Ακριβώς όπως γίνεται στα αεροπορικά δυστυχήματα, όπως ακούσαμε, πρέπει να γίνει αποτίμηση τι ακριβώς έγινε, τι δούλεψε και τι δεν δούλεψε. Δηλαδή, να κάνουμε και να δούμε πώς ακριβώς, πότε ξεκίνησε, ποιες ακριβώς ενέργειες έγιναν στην πυρόσβεση, γιατί αυτή πραγματικά είναι μία mega fire από την οποία μπορούμε να μάθουμε πάρα πολλά πράγματα. Ένα πράγμα φερ’ ειπείν είναι πώς χρησιμοποιήθηκαν οι δορυφορικές εικόνες. Για πρώτη φορά έχουμε κάθε 4 ή 5 ώρες θερμικές εικόνες στο κέντρο επιχειρήσεων, οι οποίες επίσης μας δείχνουν πόσο γρήγορα μεταδίδεται η πυρκαγιά. Δηλαδή, δεν είμαστε εκεί πέρα που ήμαστε πριν από 2 χρόνια που είχαμε ίσως την εικόνα από το Copernicus μία φορά την ημέρα. Έχουμε εικόνες κάθε 4-5 ώρες που μας δίνουν και τη θερμοκρασία και όχι μόνο αυτό, μας δίνουν και εκτιμήσεις προς τα πού πηγαίνει η πυρκαγιά. Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό. Και το τρίτο είναι για τις πλημμύρες», τόνισε.
«Υπάρχουν οι δορυφορικές εικόνες της ICEYE, που δίνουν με μεγάλη λεπτομέρεια πόσα σπίτια έχουν καεί στην περιοχή. Στην περιοχή του Λος Άντζελες, όταν ήταν η πυρκαγιά στο Λος Άντζελες πριν από 1,5 χρόνο, οι εικόνες της ICEYE ήταν κατά 99% ακριβείς. Δηλαδή, δείξανε ακριβώς πόσα σπίτια είχαν καεί και την κατάσταση των σπιτιών. Αυτό λοιπόν το πράγμα υπάρχει. Το άλλο κομμάτι είναι: αλλάζει ένας τρόπος ζωής ολόκληρος. Δηλαδή, ο τρόπος ζωής που υπήρχε, οι κοινότητες που υπήρχαν, τα χωριά, ήταν ανθεκτικά. Θα μπορέσουνε ποτέ να ξαναγυρίσουνε στον τρόπο ζωής τον οποίον είχανε; Και αυτό είναι ένα πάρα πολύ μεγάλο κομμάτι. Δηλαδή, με μια τόσο μεγάλη πυρκαγιά, αλλάζουν και μπορεί να αλλάξουν οι χρήσεις γης. Κατά πόσον θα αλλάξει η ζωή των ανθρώπων; Αυτό είναι ένα πολύ μεγάλο ερώτημα», συνέχισε.
«Τουλάχιστον στην πυρκαγιά στο Μάτι, και θυμάστε πολύ καλά τις δικές μου παρεμβάσεις, αυτό το οποίο έγινε, βρήκαμε το 112. Και εγώ ήμουν από τους ανθρώπους που πίεσα πάρα πολύ να υπάρξει το 112, και το 112 πράγματι υλοποιήθηκε έγκαιρα, λίγο προτού αρχίσει ο COVID, με τον φόβο του Θεού που είχα βάλει στην κυβέρνηση ότι θα έρθει άλλο ένα καλοκαίρι και δεν θα υπάρχει το 112. Από εκεί και πέρα μάθαμε κάτι, αλλά εκεί φοβάμαι ότι σταματήσαμε να μαθαίνουμε. Δηλαδή, τι αποτίμηση γίνεται μετά από κάθε τόσο μεγάλη πυρκαγιά; Ακριβώς το τι μάθαμε στο Μάτι έγινε γιατί έκανα μια πάρα πολύ λεπτομερή μελέτη μαζί με Αμερικανούς και Γιαπωνέζους επιστήμονες για να καταλάβουμε τι είχε γίνει. Αυτή ήταν μια διεθνής μελέτη, δεν ήταν μονάχα δική μου, και τα μοντέλα εκκένωσης κτλ. Και τα μοντέλα πυρκαγιάς. Αυτό λοιπόν το πράγμα πρέπει να γίνεται μετά από κάθε μεγάλο συμβάν».
